Nurdağı’nda kaydedilen görüntülerde P ve S dalgalarının kaydedilen en net görüntüleri ortaya çıktı.
Nurdağı'nda depremden sonra ortaya çıkan P ve S dalgalarının kaydedilen en net görüntüleri:https://t.co/DlYobRNFz4 pic.twitter.com/FXEpR01l3b
— database (@OrijinaliNe) March 2, 2023
Yerin altından yüzeye vuran (etki eden) ilk dalgalar yani P dalgaları, saat 04.17.13’de kameranın bakış açısına (hedef konuma) ulaşıyor. P dalgalarının yıkım gücü düşüktür ancak S dalgalarından daha hızlı hareket ettiği için yüzeye ilk ulaşan dalgalardır. P dalgaları, yukarıdan aşağı ve aşağıdan yukarı doğru titreşim hareketi oluşturur. Böylece yüzeyde bulunan cisimler, yukarı ve aşağı doğru hareket eder.
S dalgalarının yüzeye etkisi ise 04.17.38’de net bir şekilde kaydediliyor. Yıkım gücü yüksek olan bu dalgalar, hedef konuma yaklaşık 25 saniye sonra ulaşıyor. Hızı düşük ancak yıkım gücü yüksek olan bu dalgalar, yatayda hareket ederek binalarda yer alan kolonları yatay bileşende hareket etmeye zorlar. Örnek vermek gerekirse; bir salıncağın hareketi gibi düşünülebilir. Salıncakta oturan bir kişi yukarı aşağı hareket etmez.
Salıncak, yere paralel olarak hareketini sürdürür ve salınım oluştur. İşte S dalgalarının yıkım etkisi, bu örneğe benzer bir şekilde gerçekleşir. Binalara yatay eksende kuvvet uygulanır ve binanın kolonları, yapısı, bileşenleri veya binanın temelindeki kabuk yapısı temel fiziğe uygun değilse; daha fazla zarar görmesi kaçınılmazdır.
P ve S dalgaları nedir?
Yer kabuğunda meydana gelen bir deprem ya da ani bir patlatma esnasında çok büyük miktarda enerji açığa çıkar. Ortaya çıkan bu enerjinin bir kısmı faylanma ile kayaçlara etki eder, titreşmesine ve kırılmasına sebep olur. Enerjinin geri kalanı ise ortam şartlarına bağlı olarak yer içerisinde dalgalar hâlinde yayılır. Sismik dalgalar olarak bilinen bu elastik dalgalar, depremi oluşturan kırılma ve faylanma nedeniyle kaynaktan ortama yayılır ve tüm yönlere etki edecek şekilde yayılmaya başlar. Yayılan bu dalgaların farklı türleri vardır. Deprem esnasında başlıca iki dalga türü açığa çıkar. Bunlar: Cisim dalgaları ve yüzey dalgalarıdır.
Cisim dalgaları iki çeşittir. Bunlar da P (Primary yada Pressure) ve S (Secondary yada Shear) dalgaları olarak adlandırılır.
